Flanş cıvata sıkma torku tablosu: PN10 ve PN16 (Nm)
EN 1092-1 PN10 ve PN16 flanşlarda DN15 – DN600 için cıvata sayısı, cıvata ölçüsü ve önerilen sıkma torku (Nm); 8.8 ve A2-70 cıvatalar, yağlı ve kuru montaj, conta tipine göre dikkat edilecekler.
Flanşlı bir bağlantının sızdırmaması, cıvataların doğru kuvvetle sıkılmasına bağlıdır. Az sıkılan flanş sızdırır; fazla sıkılan flanşta conta ezilir veya cıvata uzar. Aşağıdaki tablolar EN 1092-1 PN10 ve PN16 flanşlar için cıvata ölçülerini ve önerilen sıkma torkunu verir. Tork, tork anahtarıyla cıvata başına uygulanır.
DN’ye göre cıvata ve sıkma torku
| DN | PN10 cıvata | PN10 tork (Nm) | PN16 cıvata | PN16 tork (Nm) |
|---|---|---|---|---|
| DN15 | 4 × M12 | 50 | 4 × M12 | 50 |
| DN20 | 4 × M12 | 50 | 4 × M12 | 50 |
| DN25 | 4 × M12 | 50 | 4 × M12 | 50 |
| DN32 | 4 × M16 | 120 | 4 × M16 | 120 |
| DN40 | 4 × M16 | 120 | 4 × M16 | 120 |
| DN50 | 4 × M16 | 120 | 4 × M16 | 120 |
| DN65 | 4 × M16 | 120 | 8 × M16 | 120 |
| DN80 | 8 × M16 | 120 | 8 × M16 | 120 |
| DN100 | 8 × M16 | 120 | 8 × M16 | 120 |
| DN125 | 8 × M16 | 120 | 8 × M16 | 120 |
| DN150 | 8 × M20 | 235 | 8 × M20 | 235 |
| DN200 | 8 × M20 | 235 | 12 × M20 | 235 |
| DN250 | 12 × M20 | 235 | 12 × M24 | 405 |
| DN300 | 12 × M20 | 235 | 12 × M24 | 405 |
| DN350 | 16 × M20 | 235 | 16 × M24 | 405 |
| DN400 | 16 × M24 | 405 | 16 × M27 | 595 |
| DN500 | 20 × M24 | 405 | 20 × M30 | 810 |
| DN600 | 20 × M27 | 595 | 20 × M33 | 1.100 |
8.8 kalite çelik cıvata, yağlanmış diş, elyaf veya spiral sargılı conta. Değerler 5 Nm’ye yuvarlanmıştır.
Cıvata ölçüsüne göre tork
Aynı cıvata ölçüsü farklı basınç sınıflarında da kullanılır. Aşağıdaki tablo değerleri cıvata ölçüsü ve kalitesine göre verir.
| Cıvata | Gerilme alanı (mm²) | Ön yükleme (kN) | 8.8 yağlı (Nm) | 8.8 kuru (Nm) | A2-70 paslanmaz, yağlı (Nm) |
|---|---|---|---|---|---|
| M12 | 84,3 | 27,0 | 50 | 65 | 35 |
| M16 | 157 | 50,2 | 120 | 160 | 85 |
| M20 | 245 | 78,4 | 235 | 315 | 165 |
| M24 | 353 | 113,0 | 405 | 540 | 285 |
| M27 | 459 | 146,9 | 595 | 795 | 420 |
| M30 | 561 | 179,5 | 810 | 1.075 | 570 |
| M33 | 694 | 222,1 | 1.100 | 1.465 | 775 |
Ön yükleme: cıvata akma dayanımının yaklaşık %50’si.
Değerler nasıl hesaplandı?
Tork şu formülle hesaplanmıştır: T = K × F × d. Burada T tork (Nm), K sürtünme katsayısı, F ön yükleme kuvveti (kN) ve d cıvata anma çapıdır (mm).
- 8.8 cıvata: akma dayanımı 640 MPa (EN ISO 898-1).
- A2-70 paslanmaz cıvata: akma dayanımı 450 MPa (EN ISO 3506-1).
- Yağlı: K ≈ 0,15 (makine yağı veya montaj pastası). Kuru: K ≈ 0,20.
Conta tipi önemli
- Elyaf ve spiral sargılı conta: Tablodaki değerler bu contalar içindir.
- Lastik (EPDM, NBR) conta: Su hatlarında yaygındır. Daha düşük tork ister; fazla sıkılırsa ezilir ve dışarı taşar. Conta üreticisinin değeri kullanılmalıdır.
- PTFE conta: Zamanla oturur. Montajdan 24 saat sonra kontrol sıkması önerilir.
Sıkma sırası
Cıvatalar tek seferde son torka sıkılmaz. Önce elle, sonra çapraz (yıldız) sırayla son değerin yaklaşık %30’u, %60’ı ve %100’ü uygulanır. Son turda tüm cıvatalar bir kez daha %100 değerle kontrol edilir.
Sık sorulan sorular
DN100 PN16 flanş cıvatası kaç Nm sıkılır?
DN100 PN16 flanşta 8 adet M16 cıvata vardır. 8.8 kalite, yağlanmış cıvata ve elyaf veya spiral sargılı conta için yaklaşık 120 Nm uygulanır. Lastik contada daha düşük değer kullanılır.
Lastik (EPDM) contada aynı tork kullanılır mı?
Hayır. Lastik conta fazla sıkılırsa ezilir ve dışarı taşar. Tablodaki değerler elyaf ve spiral sargılı contalar içindir; lastik contada conta üreticisinin değeri kullanılmalıdır.
Cıvatayı yağlamak torku neden değiştirir?
Yağlama sürtünmeyi azaltır. Aynı tork, yağlı cıvatada daha fazla sıkma kuvveti üretir. Bu yüzden yağlı cıvatada daha düşük tork uygulanır.