Basınç-sıcaklık tabloları: neden sıcaklık arttıkça izin verilen basınç düşer?
Flanşlarda sıcaklıkla birlikte izin verilen çalışma basıncının neden azaldığı, malzeme grubunun önemi ve basınç tablolarının nasıl okunacağı.
Bir flanşın üzerinde yazan PN veya Class değeri tek başına yeterli değildir. Çelik ısındıkça dayanımını kaybeder. Bu nedenle standartlar her basınç sınıfı ve her malzeme grubu için sıcaklığa bağlı izin verilen maksimum basınç tabloları yayınlar.
Tablo nasıl okunur?
- Flanş malzemenizin hangi malzeme grubunda olduğunu bulun. Örneğin ASME’de A105 karbon çeliği Grup 1.1’dir; EN 1092-1’de P250GH 3E0 grubundadır.
- Çalışma sıcaklığınızın satırına inin.
- Basınç sınıfınızın sütunundaki değer, o sıcaklıkta izin verilen en yüksek basınçtır.
Örnek: Class 150, Grup 1.1 karbon çeliği flanş 38 °C’de 19,6 bar’a dayanırken 200 °C’de 13,8 bar’a, 400 °C’de 6,5 bar’a düşer. Aynı sıcaklıkta Class 300 flanş 34,7 bar taşır.
Düşük sıcaklık
Çok düşük sıcaklıklarda (ör. −29 °C altı) ise sorun dayanım değil kırılganlıktır. Bu durumda düşük sıcaklık çeliği (ör. ASTM A350 LF2) veya paslanmaz çelik seçilir.
Sık sorulan sorular
Buhar hattı için hangi flanş seçilmeli?
Buhar basıncı ve sıcaklığı birlikte değerlendirilmelidir. Genellikle P250GH / A105 malzemeden kaynak boyunlu flanşlar, basınç-sıcaklık tablosuna göre PN 25 – PN 40 veya Class 300 seçilir.