PN, Class (LB) ve JIS K ne demek? Basınç sınıfları nasıl seçilir?
PN 16, Class 150, 10K gibi basınç sınıflarının anlamı, birbirleriyle yaklaşık karşılıkları ve neden birbirinin yerine kullanılamadıkları.
Flanş ve bağlantı parçalarının dayanabileceği basıncı gösteren işarete basınç sınıfı denir. Kullanılan standarda göre üç farklı sistem karşınıza çıkar: Avrupa’da PN, Amerikan standartlarında Class (LB), Japon standardında K.
PN (Pression Nominale) – DIN / EN
PN 6, PN 10, PN 16, PN 25, PN 40, PN 63, PN 100… PN değeri, flanşın 20 °C’de güvenle dayanabileceği yaklaşık basıncı bar cinsinden gösterir. PN 16 flanş oda sıcaklığında yaklaşık 16 bar’a dayanır. Sıcaklık arttıkça izin verilen basınç düşer ve bu düşüş malzemeye göre değişir (EN 1092-1 basınç-sıcaklık tabloları).
Class veya LB – ASME / ANSI
Class 150, 300, 600, 900, 1500, 2500. Bu sayılar doğrudan bar veya psi değildir; bir basınç-sıcaklık tablosu numarasıdır. Örneğin karbon çeliği (Grup 1.1) Class 150 flanş, 38 °C’ye kadar yaklaşık 19,6 bar’a dayanır; 200 °C’de bu değer 13,8 bar’a düşer.
K – JIS B2220
5K, 10K, 16K, 20K… Değer kgf/cm² cinsinden basıncı gösterir. 10K yaklaşık 10 kgf/cm², yani yaklaşık 9,8 bar demektir. Uzak Doğu menşeli ekipman ve gemi inşasında sık görülür.
| ASME Class | EN 1759-1 karşılığı | Karbon çeliği, 38 °C’de yaklaşık | Yakın DIN / EN sınıfı |
|---|---|---|---|
| Class 150 | PN 20 | 19,6 bar | PN 16 |
| Class 300 | PN 50 | 51 bar | PN 40 |
| Class 600 | PN 110 | 102 bar | PN 100 |
| Class 900 | PN 150 | 153 bar | PN 160 |
| Class 1500 | PN 260 | 255 bar | PN 250 |
| Class 2500 | PN 420 | 425 bar | PN 400 |
Değerler yaklaşık karşılaştırma içindir. Kesin değerler için ilgili standardın basınç-sıcaklık tablosuna bakılmalıdır.
Doğru basınç sınıfı nasıl seçilir?
- Hattın en yüksek çalışma basıncını ve en yüksek sıcaklığını belirleyin.
- Malzemenizi belirleyin (karbon çeliği, paslanmaz vb.).
- İlgili standardın basınç-sıcaklık tablosunda, o sıcaklıkta çalışma basıncınızı karşılayan en küçük sınıfı seçin.
- Test basıncını (genellikle çalışma basıncının 1,5 katı) ve şartnamedeki emniyet katsayılarını dikkate alın.
- Bağlanacak vana, pompa ve ekipmanın flanş sınıfıyla uyumu kontrol edin.
Sık sorulan sorular
PN 16 flanş kaç bar’a dayanır?
Oda sıcaklığında (20 °C) yaklaşık 16 bar. Sıcaklık yükseldikçe bu değer düşer; örneğin karbon çeliği flanşlarda 200 °C civarında belirgin şekilde azalır.
Class 150 PN 16 yerine kullanılabilir mi?
Basınç dayanımı olarak benzerdirler ama cıvata delik düzenleri farklı olduğu için birbirine bağlanamazlar. Karşı taraftaki ekipmanın standardına uygun flanş seçilmelidir.
LB ne demek?
LB (pound) Amerikan flanş sınıflarının günlük kullanımdaki adıdır; “150 LB flanş” ile “Class 150 flanş” aynı anlamdadır.