Sprinkler başlığı nasıl çalışır?
Sprinkler başlığının ağzı, içi sıvı dolu küçük bir cam ampul ile kapalı tutulur. Yangında ortam ısındığında ampuldeki sıvı genleşir, ampul belirli bir sıcaklıkta patlar ve ağız açılır. Su, başlığın ucundaki tepsiye (deflektör) çarparak şemsiye şeklinde yayılır. Sadece ısınan başlıklar açılır; bütün sistem birden su püskürtmez.
Upright, pendent ve sidewall farkı
| Tip | Takılma yönü | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Upright (dik) | Borunun üzerine, yukarı bakar | Asma tavanı olmayan depolar, fabrikalar, otoparklar |
| Pendent (sarkık) | Borunun altına, aşağı bakar | Asma tavanlı ofis, otel, AVM |
| Sidewall (yan duvar) | Duvara, yatay püskürtür | Koridor ve oteller gibi tavana boru getirmenin zor olduğu yerler |
Upright ve pendent başlıkların tepsileri farklı tasarlanmıştır; biri diğerinin yerine ters takılmamalıdır. Başlık üzerinde genellikle "UPRIGHT" / "SSU" veya "PENDENT" / "SSP" yazar.
K faktörü nedir?
K faktörü, başlığın belirli bir basınçta ne kadar su verdiğini gösteren katsayıdır. Debi şu formülle bulunur: Q = K × √P (Q: L/dk, P: bar). En yaygın değer K80'dir (Amerikan sisteminde K5.6). Depolar gibi yüksek riskli alanlarda K115, K160 ve daha büyük K faktörlü başlıklar kullanılabilir. Doğru K faktörü sprinkler projesinin hidrolik hesabıyla belirlenir.
Ampul renkleri ve açılma sıcaklıkları
| Ampul rengi | Açılma sıcaklığı |
|---|---|
| Turuncu | 57 °C |
| Kırmızı | 68 °C |
| Sarı | 79 °C |
| Yeşil | 93 °C |
| Mavi | 141 °C |
| Mor | 182 °C |
Genel alanlarda en çok 68 °C (kırmızı) ampul kullanılır. Ortam sıcaklığının yüksek olduğu yerlerde (kazan dairesi, çatı altı) daha yüksek sıcaklıklı ampuller seçilir. Ampul çapı tepki hızını belirler: ince ampullü "hızlı tepkili" (quick response) başlıklar standart başlıklardan daha erken açılır.
Upright sprinkler tavan mesafesi
Upright sprinklerin tepsisi ile tavan arasındaki mesafe, başlığın yangını zamanında algılaması ve suyu doğru yayması için önemlidir. Bu mesafe tavanın yapısına, başlık tipine ve projenin tabi olduğu standarda göre değişir. Örneğin NFPA 13'te engelsiz tavanlarda standart başlıklar için tepsi-tavan mesafesi genellikle 25–300 mm aralığındadır; EN 12845'te de benzer sınırlar tanımlanır. Kesin değer için proje standardına ve başlık üreticisinin kataloğuna bakılmalıdır.
Montajda dikkat edilecekler
- Başlıklar sadece kendi anahtarıyla sıkılmalı; ampule veya tepsiye kuvvet uygulanmamalıdır.
- Başlıklar boyanmamalı, üzerine bant veya kılıf sarılmamalıdır.
- Başlığın püskürtme alanını kirişler, kanallar veya kablo tavaları engellememelidir.
- Hasar görme riski olan yerlerde koruyucu kafes kullanılmalıdır.
- Sistemde her tipten yedek başlık ve başlık anahtarı bulundurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Upright sprinkler nedir?
Upright (dik) sprinkler, borunun üzerine yukarı bakacak şekilde takılan ve suyu tepsisine çarptırarak aşağıya yayan sprinkler başlığıdır. Asma tavanı olmayan, boruların açıkta geçtiği alanlarda kullanılır.
Upright ve pendent sprinkler farkı nedir?
Upright başlık borunun üzerine yukarı bakacak şekilde, pendent başlık borunun altına aşağı bakacak şekilde takılır. Tepsileri farklı tasarlandığı için birbirlerinin yerine ters takılamazlar.
Upright sprinkler nerede kullanılır?
Depolar, fabrikalar, otoparklar, teknik hacimler ve asma tavanı olmayan, boruların açıkta geçtiği tüm alanlarda kullanılır.
Sprinkler ampul renkleri ne anlama gelir?
Ampul rengi açılma sıcaklığını gösterir: turuncu 57 °C, kırmızı 68 °C, sarı 79 °C, yeşil 93 °C, mavi 141 °C, mor 182 °C. Genel alanlarda en çok kırmızı (68 °C) ampul kullanılır.