DN, inç, dış çap: hangisi ne demek?
- DN (nominal çap): Borunun anma ölçüsüdür, milimetre cinsinden yaklaşık bir değerdir. DN 50 borunun dış çapı 50 mm değil, 60,3 mm'dir.
- İnç (NPS): Amerikan sistemindeki anma ölçüsüdür. DN 50, 2 inçe karşılık gelir.
- Dış çap (OD): Borunun gerçek, ölçülebilen dış çapıdır. Aynı DN'deki boruların dış çapı et kalınlığı değişse de sabit kalır.
- Et kalınlığı (SCH): Borunun duvar kalınlığıdır. SCH 40, SCH 80 gibi "schedule" değerleriyle veya doğrudan milimetre olarak belirtilir.
Ayrıntılı açıklama için DN, NPS ve schedule (SCH) nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Çelik boru ölçü tablosu (ASME B36.10M)
Dikişsiz ve dikişli çelik borularda, özellikle sanayi ve proses hatlarında kullanılan ölçülerdir. Ağırlıklar karbon çeliği için yaklaşık değerlerdir.
| DN | İnç (NPS) | Dış çap (mm) | SCH 40 et (mm) | SCH 40 ağırlık (kg/m) | SCH 80 et (mm) | SCH 80 ağırlık (kg/m) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| DN 15 | 1/2" | 21,3 | 2,77 | 1,27 | 3,73 | 1,62 |
| DN 20 | 3/4" | 26,7 | 2,87 | 1,69 | 3,91 | 2,20 |
| DN 25 | 1" | 33,4 | 3,38 | 2,50 | 4,55 | 3,24 |
| DN 32 | 1 1/4" | 42,2 | 3,56 | 3,39 | 4,85 | 4,47 |
| DN 40 | 1 1/2" | 48,3 | 3,68 | 4,05 | 5,08 | 5,41 |
| DN 50 | 2" | 60,3 | 3,91 | 5,44 | 5,54 | 7,48 |
| DN 65 | 2 1/2" | 73,0 | 5,16 | 8,63 | 7,01 | 11,41 |
| DN 80 | 3" | 88,9 | 5,49 | 11,29 | 7,62 | 15,27 |
| DN 100 | 4" | 114,3 | 6,02 | 16,07 | 8,56 | 22,32 |
| DN 125 | 5" | 141,3 | 6,55 | 21,77 | 9,53 | 30,97 |
| DN 150 | 6" | 168,3 | 7,11 | 28,26 | 10,97 | 42,56 |
| DN 200 | 8" | 219,1 | 8,18 | 42,55 | 12,70 | 64,64 |
| DN 250 | 10" | 273,0 | 9,27 | 60,29 | 15,09 | 95,97 |
| DN 300 | 12" | 323,8 | 10,31 | 79,70 | 17,48 | 132,04 |
| DN 350 | 14" | 355,6 | 11,13 | 94,55 | 19,05 | 158,10 |
| DN 400 | 16" | 406,4 | 12,70 | 123,30 | 21,44 | 203,53 |
| DN 450 | 18" | 457,0 | 14,27 | 155,80 | 23,83 | 254,55 |
| DN 500 | 20" | 508,0 | 15,09 | 183,42 | 26,19 | 311,17 |
| DN 600 | 24" | 610,0 | 17,48 | 255,41 | 30,96 | 442,08 |
Ağırlık formülü: (Dış çap − Et kalınlığı) × Et kalınlığı × 0,02466 = kg/m. Avrupa normlarında (EN 10220) bazı dış çaplar biraz farklıdır; örneğin DN 65 için 76,1 mm, DN 125 için 139,7 mm kullanılır.
Su borusu ölçüleri (TS EN 10255, orta seri)
Tesisatta "siyah boru" veya "galvanizli su borusu" olarak bilinen, dişli veya kaynaklı bağlanan borulardır. Piyasada ölçüler genellikle inç ile söylenir.
| Boru ölçüsü | Dış çap (mm) | Et kalınlığı (mm) | İç çap (mm) | Ağırlık (kg/m) |
|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 21,3 | 2,6 | 16,1 | 1,20 |
| 3/4" | 26,9 | 2,6 | 21,7 | 1,56 |
| 1" | 33,7 | 3,2 | 27,3 | 2,41 |
| 1 1/4" | 42,4 | 3,2 | 36,0 | 3,09 |
| 1 1/2" | 48,3 | 3,2 | 41,9 | 3,56 |
| 2" | 60,3 | 3,6 | 53,1 | 5,03 |
| 2 1/2" | 76,1 | 3,6 | 68,9 | 6,44 |
| 3" | 88,9 | 4,0 | 80,9 | 8,37 |
| 4" | 114,3 | 4,5 | 105,3 | 12,18 |
| 5" | 139,7 | 5,0 | 129,7 | 16,61 |
| 6" | 165,1 | 5,0 | 155,1 | 19,74 |
Boru ağırlığı nasıl hesaplanır?
Çelik borunun metre ağırlığı yaklaşık olarak şu formülle bulunur:
Örnek: 2 inç SCH 40 boru → (60,3 − 3,91) × 3,91 × 0,02466 ≈ 5,44 kg/m
Paslanmaz çelik için sonucu yaklaşık 1,01 ile çarpabilirsiniz. Farklı ölçüleri hızlıca hesaplamak için hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.
Boru siparişinde neleri belirtmelisiniz?
- Ölçü: DN veya inç, mümkünse dış çap
- Et kalınlığı: SCH değeri veya mm
- Malzeme ve standart: ör. ST37, P235GH, A106 Gr.B, TS EN 10255
- Dikişli mi, dikişsiz mi
- Uç tipi: düz, kaynak ağızlı (pahlı), dişli
- Kaplama: siyah, galvaniz, boyalı
- Miktar: metre veya ton
Sık sorulan sorular
2 inç boru kaç mm?
2 inç borunun anma ölçüsü DN 50, dış çapı 60,3 mm’dir. İç çapı et kalınlığına göre değişir; SCH 40 için yaklaşık 52,5 mm’dir.
DN 100 boru dış çapı kaç mm?
DN 100 (4 inç) çelik borunun dış çapı 114,3 mm’dir.
DN 150 boru çapı kaç mm?
DN 150 (6 inç) çelik borunun dış çapı ASME standardında 168,3 mm’dir. TS EN 10255 su borusunda 6 inç için 165,1 mm dış çap da kullanılır.
Boru et kalınlığı SCH 40 ne demek?
SCH (schedule), borunun et kalınlığını belirten bir sınıftır. SCH 40 en yaygın kullanılan sınıftır; SCH 80 daha kalın etli ve daha yüksek basınca dayanıklıdır. Aynı DN’de dış çap sabit kalır, et kalınlığı değiştikçe iç çap değişir.